Nông, lâm, thủy sản
Sáng 29/5, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng tổ chức Hội nghị tập huấn triển khai Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham gia của đại diện các sở, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia phát triển nhãn hiệu trên địa bàn tỉnh cùng đại diện 124 xã, phường, đặc khu.
Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Phạm Thị Nhâm, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng cho biết, quyền sở hữu trí tuệ ngày càng trở thành nền tảng quan trọng của nền kinh tế tri thức, góp phần bảo vệ thành quả đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với tỉnh Lâm Đồng, địa phương có nhiều lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, sản phẩm đặc sản, việc bảo vệ, khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng thương hiệu, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, tình trạng hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, vi phạm bản quyền trên môi trường số cũng như trong hoạt động thương mại truyền thống vẫn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh mà còn gây thiệt hại cho người tiêu dùng và các chủ thể quyền.
Hội nghị tập huấn được tổ chức trong bối cảnh toàn tỉnh đang triển khai đợt cao điểm thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, diễn ra từ ngày 7/5 đến 30/5/2026. Trước đó, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo và thành lập Tổ công tác liên ngành do Chủ tịch UBND tỉnh làm Tổ trưởng để chỉ đạo, điều phối hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm trên phạm vi toàn tỉnh.
Tại hội nghị, các đại biểu được nghe Luật sư Lê Quang Vinh, Giám đốc Công ty Sở hữu trí tuệ Bross & Partners, trao đổi về các quy định pháp luật và kỹ năng nhận diện, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Theo Luật sư Lê Quang Vinh, việc xử lý một vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cần được xem xét trên ba nội dung cốt lõi gồm: xác định quyền được bảo hộ và chủ thể quyền; nhận diện chính xác hành vi vi phạm; lựa chọn cơ chế xử lý phù hợp bằng biện pháp hành chính, dân sự, hình sự hoặc thông qua cơ quan hải quan.
Chuyên gia cũng lưu ý các cơ quan thực thi cần sử dụng đúng thuật ngữ pháp lý trong quá trình xử lý vi phạm. Những khái niệm thường được sử dụng trong đời sống như “hàng nhái” không phải là thuật ngữ pháp lý. Thay vào đó, cần xác định rõ bản chất hành vi như hàng giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa sao chép lậu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa hàng giả theo quy định về chất lượng hàng hóa với hàng giả mạo quyền sở hữu trí tuệ để áp dụng đúng căn cứ pháp luật.
Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là việc giới thiệu quy trình xử lý các vụ việc nghi ngờ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thông qua hệ thống các bước kiểm tra và đánh giá chứng cứ. Theo đó, văn bằng bảo hộ là căn cứ xác lập quyền nhưng không mặc nhiên chứng minh có hành vi xâm phạm; kết luận giám định chỉ có giá trị hỗ trợ chuyên môn, trong khi quyết định xử lý thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Nguyên tắc được nhấn mạnh là không hình sự hóa các quan hệ dân sự, đồng thời không bỏ lọt các hành vi có dấu hiệu tội phạm.
Bên cạnh các nội dung lý thuyết, hội nghị dành nhiều thời gian phân tích các tình huống thực tiễn gắn với đặc thù phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng.
Đối với lĩnh vực văn hóa, du lịch và tổ chức biểu diễn nghệ thuật, các chuyên gia lưu ý cần phân biệt rõ giữa thủ tục cấp phép biểu diễn với việc thực hiện quyền tác giả và quyền liên quan. Một đơn vị được cấp phép tổ chức chương trình không đồng nghĩa với việc đã được phép sử dụng tác phẩm, bản ghi âm hoặc bản ghi hình nếu chưa được chủ sở hữu quyền cho phép theo quy định.
Trong lĩnh vực nông sản, đặc sản và sản phẩm OCOP, vấn đề sử dụng trái phép danh tiếng của các địa danh như “Đà Lạt”, “Lâm Đồng” tiếp tục được quan tâm. Theo phân tích của chuyên gia, đối với những trường hợp tên địa danh chưa được bảo hộ dưới hình thức chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu chứng nhận, việc xử lý cần xem xét theo các quy định về ghi nhãn hàng hóa, xuất xứ hàng hóa hoặc hành vi cạnh tranh không lành mạnh.
Đối với hoạt động livestream bán hàng trên các nền tảng số, chuyên gia cho rằng việc phát trực tiếp chỉ là một phần của hành vi vi phạm. Để xử lý hiệu quả, các cơ quan chức năng cần phối hợp truy vết toàn bộ chuỗi hoạt động liên quan, từ tài khoản livestream, kho chứa hàng hóa, đơn vị vận chuyển đến các tài khoản thanh toán và dòng tiền phát sinh.
Hội nghị cũng phân tích nhiều vụ việc điển hình về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã được xử lý trong thời gian qua, từ các hành vi xâm phạm nhãn hiệu, vi phạm bản quyền trên môi trường số đến các vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả quy mô lớn. Qua đó cho thấy vai trò quan trọng của sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan và các đơn vị liên quan trong công tác phát hiện, điều tra và xử lý vi phạm.
Phần thảo luận cuối chương trình ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi từ các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp về những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Các đại biểu thống nhất nhận định rằng bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà còn đòi hỏi sự chủ động của doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân trong việc đăng ký bảo hộ, quản lý tài sản trí tuệ cũng như phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi vi phạm.
Thông qua hội nghị tập huấn, đội ngũ cán bộ thực thi, các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh được cập nhật thêm kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện và xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây cũng là một trong những giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ hoạt động đổi mới sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn mới.